Nieuwsbrief

In de nieuwsbrief verschijnt naast Brontë nieuws als nieuwe activiteiten of lezingen, ook elke twee maanden een artikel, gerelateerd aan de Brontë zusjes en hun werken, geschreven door de hoofdredacteuren van de website of gastredacteuren.

U kunt op deze pagina alle nieuwsbrieven bekijken door in het menu aan de rechterkant een nieuwsbrief te selecteren om te lezen.


Februari 2019

Psychische gezondheid in de tijd van de Brontë zusjes

Deel 1: Het denken over de hersenen, het ontstaan van de neurologie en psychiatrie, de overvolle gestichten en de eerste verbeteringen in de barbaarse gestichten.

De hersenen zijn al vanaf vroeger een mysterie. Medische kennis over de structuren in het hoofd en hun functie liep achter op de minder inerte organen zoals het hart. Vierduizend jaar geleden werd geprobeerd om psychische stoornissen te behandelen middels boorgaten in de schedel… De kennis over en de behandeling van psychische stoornissen heeft zich inmiddels gelukkig flink ontwikkeld.

In dit artikel wordt eerst ingegaan op het ontstaan van de neurologie en de psychiatrie waarna wordt ingegaan op de vaak barbaarse omstandigheden in gestichten. Het tijdbeeld van hoe er gedacht werd over mentale aandoeningen en de omstandigheden in Victoriaans Engeland zijn belangrijk om te begrijpen over hoe Charlotte Brontë psychische gezondheid in haar meesterwerk Jane Eyre verwerkt heeft. Deel 2 van het artikel, dat in maart 2019 zal verschijnen, gaat in op “Jane Eyre en psychische gezondheid” waarin karakters uit het boek besproken worden in de context van het Victoriaanse Engeland uit die tijd.

Een korte geschiedenis van de wetenschap over de hersenen

Neurologische stoornissen en psychische aandoeningen werden door de oude Grieken toegekend aan een onevenwichtigheid van de vier lichaamssappen. Het idee van de sappen “bloed”, “gele gal”, “zwarte gal” en “slijm” was ontwikkeld door Hippocrates (460-370 v.Chr.). Zo werd bijvoorbeeld gedacht dat een teveel aan zwarte gal neerslachtigheid (tegenwoordig wordt de term “melancholie” gebruikt voor neerslachtige stemmingen dat zwartgalligheid betekent), introversie en depressies veroorzaakte. Het geloof in de vier lichaamssappen hield meer dan twee millennia stand en was pas halverwege de 19de eeuw verdwenen. Ook dacht men dat stoornissen en aandoeningen van het hoofd veroorzaakt werden door kwade geesten of een straf van God waren.

De vier temperamenten: Slijm (linksboven): Mensen met veel slijm in het lichaam zijn kalm en weinig emotioneel. Gele gal (rechtsboven): Mensen met te veel gele gal zijn gemakkelijk geïrriteerd en snel kwaad. Bloed (linksonder): Mensen met een overheersende hoeveelheid bloed zijn vurig en energiek. Zwarte gal (rechtsonder): Een te veel aan zwarte gal kan neerslachtigheid, introversie en depressie geven. © www.historiek.net/van-melancholie-naar-depressie

In de 4de eeuw voor Christus beweerde Aristoteles dat het hart het centrum was van emotie en intelligentie. De Griekse/Romeinse arts Claudius Galen (130-210 n.Chr.), de meest bekende arts van het Romeinse Rijk en wiens theorieën zo’n 1500 jaar standhielden in de Europese geneeskunde, associeerde de hersenen met “dierlijke geesten” en “psychische vermogens” zoals verstand, denken, waarnemen en geheugen. In de 14de eeuw was er een opleving van de anatomie (kennis van bouw en samenstelling van het lichaam) waarna de Vlaamse arts Andreas Vesalius in 1543 de hersenvliezen, holtes aan de binnenkant, zenuwen en bloedvaten afbeeldde waarbij die holtes voor bepaalde functies stonden: Aan de voorzijde fantasie, in het midden het verstand en aan de achterzijde het geheugen (nu weten we dat die holtes de hersenventrikels zijn waarin zich het hersenvocht bevindt en welke geen bijdrage leveren aan mentale processen!).

“Cerebri Anatome”

De Engelse arts Thomas Willis (1621-1675) publiceerde in 1664 “Cerebri Anatome” waarin de anatomie van de hersenen en zenuwen afgebeeld werd. Met zijn werk bracht hij een belangrijke bijdrage aan de ontwikkeling van de wetenschappelijke disciplines van de anatomie, neurologie en psychiatrie. Hij beschreef voor het eerst een vaatkring van slagaders die (zo weten we nu naast andere bloedvaten) de hersenen van bloed voorzien welke naar hem is vernoemd (“de cirkel van Willis”). Willis introduceerde de term “neurologie” voor het bestuderen van zenuwen. Zijn werk “Cerebri Anatome” wordt gezien als de hoeksteen van de samenkomst tussen kliniek (werken met mensen die ziekteverschijnselen hebben) en anatomie van het zenuwstelsel, en was hét werk dat de overgang vormde in het denken over hersenfunctie tussen de Middeleeuwse en moderne tijd.

De Engelse arts Thomas Willis heeft veel betekend voor het begrip van de anatomie van de hersenen. © Journal of Anatomy.
Cerebri Anatome, het uitmuntende werk van Thomas Willis dat in 1664 gepubliceerd werd, vormde de hoeksteen van de geschiedenis van de neurologie. © Journal of Anatomy.

Het ontstaan van de moderne neurologie

De anatomie en pathologie (de veranderingen van vormen en functies van het zieke organisme) namen in de 18de eeuw een toevlucht mede namens de microscoop (die weliswaar al in de jaren 1590 ontdekt was) en histologie (microscopische anatomie van de weefsels) waarbij methoden gebruikt werden om bijvoorbeeld weefsels aan te kleuren. Deze vooruitgangen in anatomie, pathologie en microscopie zorgden ervoor dat de Franse arts Jean-Martin Charcot (1825-1893) de “neurologie” tot een groot discipline in de geneeskunde kon brengen: Hij koppelde bevindingen na de dood (waarbij hij anatomie, pathologie en microscopie gebruikte) aan ziekteverschijnselen bij mensen om op die manier neurologische stoornissen zoals epilepsie, amyotrofe laterale sclerose en multiple sclerose te omschrijven.

De Franse arts Charcot wordt wel gezien als de vader van de moderne neurologie. © Clinical Medicine & Research.

Het ontstaan van de psychiatrie

Lange tijd zijn de neurologie en psychiatrie verweven geweest. In Nederland bestond tot 1982 het specialisme “Zenuw- en Zielkunde” ofwel de “zenuwarts”; tegenwoordig zijn het twee specialismes: Neurologie en Psychiatrie. De Franse arts Charcot (zie boven), die wij als neuroloog zouden beschouwen, was een innovatieve leraar: Onder het toeziend oog van zijn studenten bracht hij patiënten onder hypnose! Charcot zocht gedurende zijn leven naar het “anatomisch substraat” van “hysterie” wat hij onder “het “neurologisch lijden” schaarde. Vlak voor zijn dood moest de neuroloog constateren dat hij op het verkeerde spoor zat en dat het om een psychiatrische aandoening ging.

Charcot bracht patiënten die aan hysterie leden tijdens zijn colleges onder hypnose. © Medicine.

“Insanity” (krankzinnigheid) was een veelbesproken onderwerp in het Engeland van de 18de en 19de eeuw toen koning George III “vlagen van krankzinnigheid” van 1788 tot aan zijn dood in 1820 had. Vlak hierna gaf de Engelse arts Alexander Morison, die ook inspecteur van gestichten in Surrey was, colleges in mentale aandoeningen. Dit waren de eerste formele colleges in psychiatrie.

Een andere belangrijke persoon in het erkennen van mentale aandoeningen, de hervorming van het denken daarover door de maatschappij en de behandeling van aandoeningen zijn Philippe Pinel, Jean-Baptiste Pussin en zijn vrouw Marguerite, en John Conolly. Zie hieronder bij “De eerste verbeteringen in de gestichten”.

Gestichten in de 19de eeuw

Aangezien psychische aandoeningen toegeschreven werden aan een onevenwichtigheid in de vier lichaamssappen (zie boven), door kwade geesten veroorzaakt werden of dat iemand door de duivel bezeten was, vreesde men deze mensen en werden zij geïsoleerd. Dokters geloofden dat deze aandoeningen ongeneeslijk waren. Vanaf 1400 werden mensen met een geestesziekte (een groot deel van deze mensen zouden wij nu scharen onder mensen met een verstandelijke beperking) opgesloten in “asylums” (gestichten) en vervolgens aan hun lot overgelaten, misbruikt en gemarteld. Zo werd er ernstig letsel toegedaan zoals aan de armen of benen opgehangen worden om de kwade geesten te laten verdwijnen of werden mensen rondgeslingerd om “de zenuwen tot rust te brengen”. Of mensen werden vastgeketend met kettingen of moesten een dwangbuis (een op de rug sluitend jack met lange mouwen waarmee onrustige psychiatrische patiënten in hun bewegingen belemmerd worden) aandoen.

Detail van de “The Madhouse”, 1835, gravure door Heinrich Merz naar het schilderij van Wilhelm von Kaulbach. Barbaarse omstandigheden in de gestichten in onder andere de 19de eeuw. © Medicine.

In 1774 stelde de“Lunacy Act” vast dat medische beoordelingen van twee onafhankelijke artsen moesten plaatsvinden voordat iemand in een gesticht kon worden opgenomen. Ook stelde deze wet dat het gesticht geregistreerd moest staan en jaarlijks gecontroleerd moest worden. Tevens moest er een register zijn van alle mensen die in het gesticht opgenomen waren. Alhoewel de wet vooruitgang bracht, werden nog steeds gezonde mensen opgenomen. Eenmaal in een gesticht kwam je er niet meer uit: Patiënten konden niet vechten om uit het gesticht te komen, omdat alle contacten met mensen buiten het gesticht verbroken werden; voor rechterlijk ambtenaren was het ook vrijwel niet mogelijk om iemand uit het gesticht te bevrijden.

De eerste verbeteringen in de gestichten

In de 18de eeuw, de eeuw van De Verlichting (waarin onder andere de wetenschap een grote sprong nam en de werking van de hersenen en het zenuwstelsel meer opgehelderd was) kwam er pas verandering in de barbaarse omstandigheden in gestichten. De Franse arts Philippe Pinel (1745-1826) en ziekenhuisbestuurder Jean-Baptiste Pussin (1746-1811) met zijn vrouw Marguerite zorgden er in 1793 voor dat de omstandigheden werden verbeterd: Kettingen waarmee mensen vastzaten werden verwijderd, leefomstandigheden in de gestichten werden verbeterd en gevangenen werden weer mensen en waren geen criminelen. Met andere woorden werden mensen meer moreel goed behandeld: “Moral treatment“. Pinel werd in 1795 aangesteld als hoofd van de artsen in het Parijse ziekenhuis Hôpital de la Salpêtrière (hetzelfde ziekenhuis waar Charcot (zie boven) enkele tientallen jaren later werkte) waar hij tot zijn dood in 1826 in deze functie bleef. Hij wordt beschouwd als de vader van de moderne psychiatrie.

“Freeing the Insane”, geschilderd door Tony Robert-Fleury, 1876. Pinel kijkt toe als de kettingen van een jonge, mooie vrouw in het Parijse gesticht verwijderd worden.  Het zou zelfs een romantisch schilderij kunnen zijn, was het niet voor de mentaal zieke patiënten op de achtergrond. © Wikipedia.

Naar aanleiding van het werk van Pinel en Pussin vonden in andere landen soortgelijke veranderingen plaats in de kijk op en het omgaan met mensen met psychiatrische aandoeningen. Alhoewel er verbeteringen kwamen, nam het aantal gestichten in onder andere Europa nog steeds toe. In Engeland kwamen meerdere wetten zoals de “Madhouse Amendment Act” in 1833 of de “Poor Law” in 1834, maar die brachten niet allemaal evenveel verbetering in de maatschappij met zich mee.

1845: The Westminster Review

In 1845 werd in The Westminster Review een verslag van de Metropolitan Commissioners in Lunacy gepubliceerd, die dit in opdracht van Koningin Victoria gemaakt hadden en welke aan de Lord Kanselier en het Hogerhuis en Lagerhuis werd opgedragen, over de behandeling van mensen met een mentale aandoening in de Engelse gestichten. Alhoewel er nog steeds veel gebreken waren, werden er verbeteringen gerapporteerd betreffende de accommodatie en de behandelingen. Ook werd beschreven dat de Engelse maatschappij zich meer rationeel en welwillend begon op te stellen tegenover mensen met mentale aandoeningen. In het verslag staat verder dat de oudere gestichten niet meer geschikt zijn voor de patiënten uit die tijd, aangezien de faciliteiten in een gesticht voorheen gericht waren op gevangenschap in plaats van op genezing, meer voor de bescherming van de maatschappij dan voor de behandeling van de patiënt. Dat de ambtenaren echt te doen hadden met de omgeving die het gesticht had op de patiënt blijkt uit hun volhardigheid dat nieuwe gestichten “avoid everything which might give to the patient the impression he is in prison”.

De Engelse arts John Conolly (1794-1866), een psychiater met prestige, schrijft in 1847 in The Westminster Review:

“… that insanity, as the name imports, is simply a state of unsound physical health – a state of functional disease – in the great majority of cases capable of cure, under appropriate treatment; capable also, under injudicious treatment, of being rendered permanent and incurable.”

Met verbeterde omstandigheden en kennis hoopten de Metropolitan Commissioners dat dit steun, vrijheid en geluk zou brengen voor de vele mensen met een mentale aandoening die in slechtere omstandigheden leefden dan de slaven. Toch zou het nog velen jaren duren voordat er daadwerkelijk verbetering kwam in de zorg voor mensen met een mentale aandoening en een einde aan de overvolle gestichten…

Bronnen:

  • Medicine – The definitive illustrated history. 2016. London: DK Londen / Penguin Random House.
  • www.bbc.co.uk/history/historic_figures/galen.shtml
  • Thomas Willis, a pioneer in translational research in anatomy (on the 350th anniversary of Cerebri anatome). 2015. Journal of Anatomy, 226, blz. 289-300.
  • Jean-Martin Charcot: The Father of Neurology. 2011. Clinical Medicine & Research, Volume 9, Number 1, blz. 46-49.
  • Hysterie volgens Charcot; opkomst en verdwijning van de ‘zenuwaandoening van de eeuw’. 2010. Tijdschrift voor Psychiatrie, 52, 12, blz. 813-823.
  • 19th Century Mental Health. 2014. NHS via www.ashfordstpeters.nhs.uk/19th-century-mental-health
  • Bertha Mason’s Madness in a Contemporary Context. 2003. Brown University via www.victorianweb.org/authors/bronte/cbronte/iwama8.html
  • Women and Madness in the 19th Century – The effects of oppression on women’s mental health. Rakel Sigurðardóttir, E. via www.skemman.is/bitstream/1946/16449/1/BA-ElisabetRakelSigurdar.pdf
  • Report on the treatment of mental illness in 1844. British Library via www.bl.uk/collection-items/report-on-the-treatment-of-mental-illness-in-1844

Juli 2018

Emily Brontë: A Peculiar Music

Brontë-liefhebber en gastredacteur Marcia Zaaijer ging begin september naar de 3-daagse conferentie Bicentenary Conference 2018 ‘Emily Brontë: A Peculiar Music’ in York, Engeland. Een conferentie georganiseerd door de Brontë Society  als onderdeel van de vieringen ter ere van Emily Brontë’s 200ste geboortejaar.

Als onderdeel van de vieringen ter ere van Emily Brontë’s 200ste geboortejaar organiseerde de Brontë Society de Bicentenary Conference 2018 ‘Emily Brontë: A Peculiar Music’. De conferentie in York, verdeeld over drie dagen, was ingedeeld in ‘keynote lectures’, lezingen van een uur, en ‘panel sessions’, bestaande uit drie of vier korte lezingen, waarna sprekers en toehoorders in discussie gingen. Met dit verslag wil ik een indruk geven van verschillende aspecten van Emily’s geschiedenis, die tijdens deze conferentie naar voren kwamen, maar ik kan daarin zeker niet volledig zijn. De teksten van de lezingen zullen in de toekomst verschijnen in de ‘Brontë Studies’.

De titel van de conferentie zou de indruk kunnen wekken, dat het speciaal over Emily’s muzikaliteit gaat. We weten, dat ze goed piano kon spelen, goed genoeg om in Brussel in de school van Madame Héger les te mogen geven aan jongere leerlingen in ruil voor lessen van een gerenommeerde Belgische pianoleraar. In de conferentie durfde een van de sprekers in de ‘panel-session’ Influences, John Hennesy, schrijver van Emily Jane Brontë and Her Music, zelfs te stellen dat niet alleen de muziek, maar ook de persoonlijke geschiedenis van Beethoven Emily beïnvloed heeft bij het creëren van Heathcliff.  Andere sprekers noemden Shakespeare’s tragedie King Lear  en de wijze waarop in Engeland Bijbels verspreid werden onder arme mensen van invloed op Emily’s werk.

Maar het gaat niet alleen over muziek. Later die dag werd de documentaire A Regular Black: The Hidden Wuthering Heights uit 2009 getoond. Dit bracht opnieuw discussie over Heathcliffs afkomst. In de 2011 verfilming van Wuthering Heights van Andrea Arnold wordt Heathcliff gespeeld door een zwarte acteur.  In Emily’s boek is Heathcliff een vondeling uit Liverpool. Deze stad kan je in Emily’s tijd wel de maritieme hoofdstad van Europa noemen, met een bevolking van zeer diverse afkomst. Emily laat een van de vertellers, Ellen Dean, tegen Heathcliff zeggen: ‘If you were a regular black… ‘. Zij beschouwt hem kennelijk niet zo, terwijl Emily in haar tijd, zelfs in de West Riding van Yorkshire, zwarte mensen gezien kan hebben, omdat landeigenaren, die hun rijkdom in de koloniën vergaard hadden, soms hun huisslaven mee naar Engeland namen. Mijn indruk is, dat de meeste van de ruim honderd deelnemers aan de conferentie niet denken, dat Heathcliff een zwarte man was, die als kindslaaf naar Liverpool gebracht was, maar eerder dat hij van Ierse afkomst was en/of een buitenechtelijk kind van de oude Earnshaw. Uiteraard zullen wij nooit weten, aan wie of aan welke geschiedenis Emily gedacht heeft.

Een ander aspect is hoe wij ons het verhaal van Catherine en Heathcliff herinneren. Patsy Stoneman, emeritus hoogleraar van de Universiteit van Hull en Vice-President van de Brontë Society, sprak zelfs van: ‘A Peculiar Illusion’. Velen stellen zich Catherine en Heathcliff voor zwervend als volwassenen over de hei, als geheime geliefden, of zelfs als geesten na hun dood. Dat laatste is niet zo vreemd, want aan het eind van het boek meent een schaapsjongen hen zo te zien. Maar in het boek komen nergens scenes voor waar Catherine en Heathcliff als volwassenen met z’n tweeën, zonder anderen, verliefd over de hei zwerven. Dat is verzonnen door de verschillende filmregisseurs en is kennelijk voor velen van ons een te mooi, romantisch beeld om te vergeten. Patsy Stoneman publiceerde zelf al in 1996 Brontë Transformations, waarin zij onderzocht, hoe de inhoud van Wuthering Heights en Jane Eyre verspreid werd via films, toneelstukken, balletten, gedichten, hoorspelen, muziek, televisie-series enzovoorts. Dit onderzoek werd in die dagen een beetje gezien als Patsy’s persoonlijke, niet zo erg wetenschappelijke, hobby.  Intussen, nu wij via internet nog veel sneller en ruimer van allerlei adaptaties kennis kunnen nemen, wordt deze verspreiding door meer mensen onderzocht, zoals door Hila Shachar, onderzoekster en Member of the Centre for Adaptations at De Montfort University, die de laatste ‘keynote lecture‘ van de conferentie gaf. Zij toonde beelden uit verschillende verfilmingen van Wuthering Heights, waaronder de minder bekende versie met Anne Calder-Marshall en Timothy Dalton, en uit de BBC documentaire To Walk Invisible uit 2016.

Eén van de andere ‘keynote lectures’ werd gegeven door John Bowen, hoogleraar Literatuur aan de Universiteit van York. Hij spreekt op 13 oktober aanstaande in Brussel voor de Brussels Brontë Group over Wuthering Heights. Zie de website van The Brussels Bronte Group

Onder de sprekers waren ook jonge wetenschappers, zoals Sophie Franklin en Claire O’Callaghan, de enthousiaste organisatoren van de conferentie vorig jaar in Durham over Branwell Brontë. Daardoor heb ik er alle vertrouwen in, dat ook in de 21ste eeuw Emily Brontë en haar zusters niet vergeten zullen worden. Natuurlijk kijken mensen in de 21ste eeuw op een andere wijze naar deze literatuur. Zo gebruikte de Spaanse Maria Seijo-Richart bij haar verhaal over Emily’s Gondal-sage, als achtergrond bij haar power-point, beelden uit een 21ste eeuwse game die ook de naam Gondal draagt. Als 20ste eeuwer en niet-gamer was dit helemaal nieuw voor mij, maar wel een leuke verrassing. Ik kan wat moeilijker wennen aan het idee, dat er een publicatie Wuthering Bites bestaat, een hervertelling van Wuthering Heigths als vampier-verhaal. Hoewel ik weet, dat het programma Buffy, the Vampire Slayer populair was, wist ik niet, dat klassieke verhalen (ook van Jane Austen en anderen) een ‘vampier’-versie hebben gekregen. Maar laat ik niet mopperen. Ik hoorde van jonge ouders onder de sprekers en toehoorders, dat er tegenwoordig ook versies van klassieken voor babies bestaan. En zelf herinner ik mij uit mijn jeugd ‘sexy’-versies van klassieken als Romeo and Julia en dan heb ik het niet over de West Side Story.

Heel belangrijk voor ons allemaal waren natuurlijk Emily’s gedichten. Ze zijn vaak ter sprake gekomen tijdens dit weekend, ook in verband met de invloed van eerdere dichters op Emily’s werk, zoals Byron, Shelley of Wordsworth. De ‘keynote lecture’ aan het begin van de conferentie was misschien wel meteen de beste. Stevie Davies, emeritus hoogleraar, schrijfster, criticus, biograaf en historicus, had geprobeerd haar eigen verschillende publicaties over Emily van ongeveer twintig jaar terug te herlezen. Dat viel niet mee en daarom besloot ze Emily’s werk opnieuw te lezen. Dat was zo’n genoegen, dat ze ons allemaal maar één ding kan aanraden: lees iedere dag een gedicht van Emily!

Daar wil ik nog een kleine raad van mijzelf aan toevoegen: lees de roman, die Stevie Davies al in 1996 publiceerde over verschillende mensen, die op een Brontë Conference bijeenkomen, Four Dreamers and Emily en geniet!

Marcia Zaaijer

25-09-2018

30 juli 2018: Happy Birthday Emily Brontë!

Speciaal ter gelegenheid van Emily’s 200ste geboortedag schreef een van onze trouwe Brontë lezeressen dit prachtige gedicht:

Missing  Emily Jane.

Nature calls you, Emily Jane

Don’t you hear the mourning  birds?

They need you desperately on the Moors

To solve their awful  pain.

Grateful for your spirit for them so kind

Your existence for two hundred years

The birds can’t stop their running  tears

They miss your loving mind.

Louise van Proosdij

The Netherlands.

Op 30 juli 1818 werd Emily Jane Brontë als vijfde van zes kinderen geboren in Thornton, in het Engelse graafschap Yorkshire. Na de geboorte van jongste zusje Anne, verhuist het gezin van vader Patrick en moeder Maria Brontë naar de pastorie in het kleine plaatsje Haworth, overkijkend op de begraafplaats en de kerk waar Patrick dient. Heden te bewonderen als de ‘Brontë Parsonage Museum’. Het kleine, toen onbekende plaatsje verscholen achter de wilde, woeste Yorkshire ‘Moors’, het heidelandschap waar vooral Emily zo dol op was, dat wereldberoemd zou worden om de literaire familie die er vanaf 1820 heeft gewoond.

Behalve de alom bekende familiegeschiedenis van de Brontë familie, is er weinig bekend over Emily zelf. Deze zomer verscheen ter ere van Emily’s ‘bicentenary’, haar 200ste geboortejaar, een mooie rapportage in het Engelse tijdschrift ‘Town & Country’. Daarin staat deze treffende vergelijkenis:

“She seems to repel investigation as fiercely as Heathcliff rebuffs those who dare to intrude upon his solitude at Wuthering Heights.’’

Emily zou een sterke persoonlijkheid hebben gehad, ze trok zich niet veel aan van wat anderen van haar zou vinden of wat de gebruiken waren. Het liefste zou Emily zonder korset de wijde Moors op zijn gelopen (strenge, maar rechtvaardige, Aunt Branwell en Charlotte zouden daar een stokje voor hebben gestoken), zou zij bij afwezigheid van Patrick Brontë de verantwoordelijkheid hebben over zijn pistool (dat zij elke avond in zijn plaats zou laden in het geval van het uit de hand lopen van relletjes van de vele fabrieksarbeiders in die tijd) en zou zij haar hand niet om hebben gedraaid om broer Branwell, wanneer hij tot in de diepe uurtjes in The Black Bull, de plaatselijke pub aan het einde hun straat, zou zitten, bij zijn naam door de hele pub hebben geroepen en hem naar huis hebben geholpen.

Ze was niet alleen een natuurliefhebber (ze kocht zelfs op een dag een ongebruikelijke stof met daarop donderwolkjes en bliksemschichten, om een jurk voor haar van te maken!), maar hield ook ontzettend van dieren, waaronder haar eigen hond Keeper. Zoals een vriendin van Charlotte Brontë, Elizabeth Gaskell, eens zei: ‘She never showed regard to any human creature; all her love was reserved for animals.’ Ellen Nussey, beste vriendin van Charlotte, beschreef wel eens dat de weg naar Emily’s hart, via haar hond was. Zij liet toe dat de hond bij haar op schoot kwam liggen, met als doel voorbij de gereserveerdheid van Emily te kunnen komen.

Emily’s geliefde hond Keeper. © The Brontë Society

Emily was heldhaftig. Ze is wel eens tussen twee vechtende honden gesprongen terwijl genoeg mannen die de beesten niet aan durfden te raken, met open mond toe stonden te kijken. Toen een dorstige zwerfhond met hondsdolheid (rabiës) zou zijn langs gelopen, gaf zij het liefdevol water. De hond gaf haar echter een valse bijt terug en Emily schroeide de wond met het hete ijzer daadkrachtig zelf dicht (in die tijd de enige remedie). Pas lang na het incident, toen al het gevaar bezweken was, heeft Emily verteld wat er gebeurd was om anderen destijds niet te laten schrikken.

Emily was gesteld op haar privacy en was graag op haar zelf. Aan het wereldnieuws over de kroning van Koningin Victoria in 1837, wordt in een van Emily’s brieven uit die tijd, maar één zin gewijd, daarna werd overgegaan op de orde van de dag.

Ze hield van piano spelen en dit was een van de redenen om met Charlotte mee te gaan naar Brussel om hierin les te kunnen krijgen. Ze werd uiteindelijk zo goed, dat ze op de Pensionnat Heger zelfs pianoles heeft gegeven. De piano thuis in de pastorie, nu het Brontë Parsonage Museum, in Haworth, is te bezichtigen en staat nog steeds in de studiekamer van Patrick Brontë.

De piano waar Emily op gespeeld heeft, te bewonderen in “Patrick’s Study”  in de Brontë Parsonage Museum.  © Brontë Parsonage Museum

Na een tijdje in Brussel te zijn geweest, had Emily enorme heimwee. Aunt Branwell werd in 1842 ziek en overleed niet veel later. De zusjes Charlotte en Emily vertrokken naar huis en Emily heeft daarna besloten (in tegenstelling tot Charlotte) niet meer terug te keren naar Brussel. Thuis  in de pastorie en op de Moors daarom liggend was zij het gelukkigst. Na het overlijden van Aunt Branwell nam Emily vele huishoudelijke taken op zich en was zij graag te vinden in de keuken van het huis.

De keuken, te bezichtigen in het Brontë Parsonage Museum, waar Emily veel tijd doorbracht. © Brontë Parsonage Museum

Naast de huishoudelijke taken was schrijven een belangrijk onderdeel van de dag. Van kinds af aan schreef Emily al verhalen over de fantasiewereld Gondal (samen met Anne) en daarnaast ook veel gedichten.

Emily werd bekend vanwege haar prachtige poëzie en schreef daarnaast ‘Wuthering Heights’, in het Nederlands uitgebracht onder de naam ‘De Woeste Hoogte’ of ‘Woeste Hoogten’. Inspiratie voor haar schrijfwerk haalde zij voornamelijk uit de natuur. De oude boerderij Top Withins, dat nu als ruïne, na een lange, relatief steile wandeltocht te bezichtigen is, zou voor Emily de inspiratie zijn geweest voor Wuthering Heights, het verblijf van de familie Earnshaw en Heathcliff.

Een lange wandeltocht brengt je bij Top Withins (links: in de verte, met een donderwolk er recht boven; rechts: bij de karakteristieke boom). © Brontë Zusjes

De meest populaire wandeling in de omgeving van het Brontë Parsonage Museum in Haworth: The Brontë Way, langs de Brontë Waterfalls, omhoog naar Top Withens, de inspiratie voor Wuthering Heights.

Fragment uit ‘Faith and Despondency’, een van onze favoriete gedichten van Emily Brontë, met duidelijke invloeden van de door haar zo geliefde Moors:

‘’The winter wind is loud and wild,

Come close to me, my darling child;

Forsake thy books, and mateless play;

And, while the night is gathering gray,

We’ll talk its pensive hours away’-

 

{…]

 

‘’But, yet, even this tranquillity

Brings bitter, restless thoughts to me;

And, in the red fire’s cheerful glow,

I think of deep glens, blocked with snow;

I dream of moor, and misty hill,

Where evening closes dark and chill;

For, lone, among the Mountains cold,

Lie those that I have loved of old.

And my heart aches, in hopeless pain,

Exhausted with repinings vain,

That I shall greet them ne’er again!’’

De drie zussen Emily, Anne en Charlotte (toen nog onder hun pseudoniemen Ellis, Acton en Currer Bell) probeerden aanvankelijk een gedichtenbundel uit te laten geven om naamsbekendheid te creëren. Emily’s gedichten vormden de grootste bijdrage. Helaas was er weinig animo en werden er maar enkele exemplaren van gekocht. De zussen besloten ieder een werk van fictie te schrijven en dit proberen te laten publiceren. Dat lukte ze alle drie en hoe!

De eerste druk van Wuthering Heights in 1847. © Houghton Library.

Emily schreef aanvankelijk onder het pseudoniem ‘Ellis Bell’. © Brontë Parsonage Museum

Emily’s enige boek, Wuthering Heights, werd in 1847 gepubliceerd. Een volgende boek zat er helaas niet in. Emily werd ziek op de begrafenis van broer Branwell niet lang daarvoor, en overleed op 30-jarige leeftijd, op 19 december 1848 aan de gevolgen van tuberculose. Tot het laatste moment stond zij er op zelf de honden Flossy (van Anne) en haar eigen hond Keeper, eten te geven zoals zij dit eerder ook altijd had gedaan. Op de bank in de huiskamer, zou zij uiteindelijk zijn gestorven. Emily werd in de kerk in Haworth begraven naast haar naasten.

Emily’s grafsteen in de kerk van Haworth. © Brontë Zusjes

Om af te sluiten met een vrolijkere noot, maakte The Royal Mail onlangs bekend dat maar liefst bijna 8,000 adressen in het Verenigd Koninkrijk op de een of andere manier geïnspireerd zijn op de iconische schrijfster en haar zussen, hun levens en hun werken. Emily’s werk blijft tot op de dag van vandaag inspireren en intrigeren en we zullen haar nooit vergeten.

8,000 adressen in het Verenigd Koninkrijk zijn geïnspireerd op de Brontës… © Royal Mail

 

 

Activiteiten ter gelegenheid Emily Brontë’s 200ste geboortedag

Diverse activiteiten zijn georganiseerd om Emily’s geboortedag, dit jaar 200 jaar geleden te vieren. In de Brontë Parsonage Museum zelf zullen in de dagen rond haar geboortedag enkele bijeenkomsten worden gehouden, waaronder bekende schrijvers die zich zullen verzamelen om haar werk en nalatenschap te vieren. Actrice Lily Cole, de ‘creative partner’ van het museum voor 2018, maakte een korte film. Een overzicht van enkele andere eerbetonen:

The Royal Mail brievenbus

Ter ere van Emily’s 200ste geboortedag op 30 juli 2018 werd recent in Thornton, haar geboorteplaats, een brievenbus van The Royal Mail omgetoverd tot speciale editie brievenbus met daarop teksten van Emily. Niet alleen een fragment van het gedicht ‘High Waving Heather’ uit 1836 maar ook de meeste bekende quote uit Wuthering Heights, ‘’I am Heathcliff!’’.

Speciale editie brievenbus in Emily’s geboorteplaats Thornton onthult door schoolkinderen gekleed uit die tijd. © Royal Mail

 

De ‘Emily Brontë viool’

Vioolmaker Steve Burnett vervaardigde een nieuw instrument met het hout van een esdoorn, die vlakbij de pastorie in Haworth werd gekapt. De esdoorn stond vlakbij de plek waar Emily Brontë schreef en was vermoedelijk oud genoeg om daar te hebben gestaan toen de familie Brontë er woonde.

Vioolmaker Steve Burnett met zijn ‘Emily Brontë viool’ gemaakt van een oude esdoorn vlakbij de pastorie. © Danny Lawson/PA

 

David Austin’s Emily Brontë roos

Engeland’s meest bekende rozenkweker, David Austin, vernoemde deze schitterende roos naar Emily Brontë. De roos werd eerder dit jaar voor het eerst gepresenteerd op de Chelsea Flower Show en is nu ook te koop. Een roos met vrij platte bloemen, in zachtroze met een subtiele perzikkleurige tint met een sterke geur met tinten van citroen en grapefruit.

De ‘Emily Brontë’ roos, gekweekt door David Austin. © David Austin 2018

 

Highlights tentoonstelling ‘Make thunder roar’

Begin dit jaar werd binnen de Brontë Parsonage Museum een nieuw deel van de tentoonstelling geopend, speciaal gericht op Emily Brontë, haar verhalen en spullen. De tentoonstelling ‘Make thunder roar’ is nog tot en met het einde van dit jaar te bezichtigen.

Tentoonstelling over Emily Brontë gedurende 2018 in de Brontë Parsonage Museum. © Brontë Parsonage Museum

Ook te zien is een door bezoekers handgeschreven manuscript. Het originele manuscript van Wuthering Heights, is helaas verloren gegaan. Daarom bedacht artiest Clare Twomey een ludieke actie ter gelegenheid van de ‘Make thunder roar’ tentoonstelling dit jaar. Bezoekers van de Brontë Parsonage Museum mochten meeschrijven aan een nieuwe versie van het manuscript. Ruim tienduizend bezoekers (waaronder wij!) van over de hele wereld, van 6 tot 90 jaar oud, schreven elk een zin over van Emily’s verhaal. De laatste zin werd eerder dit jaar geschreven door Camilla, de Duchess of Cornwall.

De Duchess of Cornwall schreef de laatste zin van het door ruim 10,000 bezoekers geschreven ‘nieuwe’ manuscript Wuthering Heights. © Oli Scarff

Film Wuthering Heights 2018

Een nieuwe verfilming van Wuthering Heights, met in de hoofdrollen Sha’ori Morris als Catherine Earnshaw, en Paul Eryk Atlas als Heathcliff komt dit jaar uit.

De nieuwe verfilming van Wuthering Heights met Sha’ori Morris en Paul Eryk Atlas zal dit jaar uitkomen. © Charles Flint

Most Wuthering Heights Day Ever

Afgelopen 14 juli 2018 was het weer de ‘Most Wuthering Heights Day Ever’. Sinds enkele jaren een dag waarop wereldwijd mensen de straat op gaan als de Britse zangeres Kate Bush en haar videoclip Wuthering Heights uit 1978 naspelen. Danspasjes werden van te voren ingestudeerd en iedereen doet mee. Kate Bush debuteerde op 19-jarige leeftijd met het lied Wuthering Heights, geïnspireerd op Emily Brontë’s gelijknamige boek.

Op 14 juli waren wij zelf bij Most Wuthering Heights Day Ever in Folkestone, Engeland. Wat hebben we genoten!

Most Wuthering Heights Day Ever, Folkestone 14-07-2018. © Brontë Zusjes

 

Bronnen:

Janneke