De Brontës

Charlotte Brontë, geschilderd door George Richmond, krijt, 1850.
© National Portrait Gallery, London.

De Brontës

“Wij bieden onzen landgenooten hiernevens een Roman aan, die in Engeland zoo grooten opgang heeft gemaakt, dat hij dáár reeds den vierden druk beleefde…” Zo begint de ‘Voorrede’ van de eerste Nederlandstalige versie van ‘Jane Eyre, of het leven eener gouvernante’, vertaald door C.M. van Bolhuis Hoitsema in oktober 1849. Dat het ‘zoo grooten opgang heeft gemaakt’ blijkt nog steeds: Jane Eyre is de meest bekende en geliefde roman van de Brontë zusjes, geschreven door Charlotte Brontë en voor het eerst gepubliceerd in 1847. Charlotte schreef daarnaast Shirley (gepubliceerd in 1849), Villette (1853) en The Professor (1857). Haar zusje Emily Brontë schreef Wuthering Heights (1847) en zusje Anne Brontë schreef Agnes Grey (1847) en The Tenant of Wildfell Hall (1848).

Emily Brontë, geschilderd door Branwell Brontë, olieverf op doek, omstreeks 1833.
© National Portrait Gallery, London.
Anne Brontë, geschilderd door Charlotte Brontë.
© The Brontë Society.

De werken van de Brontë zusjes behoren tot de dag van vandaag tot de Engelse literaire klassiekers die innig geliefd zijn en waar nog steeds verfilmingen van worden gemaakt. De Brontë zusjes zelf staan ook volop in de belangstelling: Recent is de film To Walk Invisible (BBC, december 2016) uitgebracht waarin de Brontë zusjes en hun weg naar erkenning van succesvolle schrij(fst)vers centraal staat. Wie waren de Brontë zusjes en uit welke familie kwamen zij?

 

Patrick Brontë (1777-1861)

Patrick Brontë, de vader van de Brontë zusjes.
© The Brontë Society.

Patrick Brontë, de vader van de Brontë zusjes, was de oudste van tien kinderen en werd geboren in 1777 in Ierland. Patrick kwam uit een arm boeren gezin over wie onduidelijk is of de familienaam Brunty, O’Pronty of Prunty was. Op zestien-jarige leeftijd werd Patrick leraar en opende een publieke school waar hij zes jaar les gaf. Daarna werd hij drie jaar lang gouveneur van de zoons van dominee Thomas Tighe. Tijdens zijn verblijf kwam hij in aanraking met literatuur en de kerk. In 1802 werd Patrick toegelaten tot St John’s College in Cambridge in Engeland; hij was een uitmuntende student. Tijdens zijn jaren op Cambridge veranderde Patrick zijn naam van Prunty in Brontë waarbij bij de uitspraak nadruk werd gelegd op de letter ‘e’. Zijn latere dochter Charlotte gebruikte het trema op de ‘e’, maar Patrick zelf gebruikte verschillende markeringen boven de ‘e’.

Een aantal publicaties van Patrick Brontë, de eerste van de familie die een werk publiceerde.
© The Brontë Society.

Uiteindelijk werd Patrick tot priester gewijd en was hij geliefd in verschillende kerkelijke gemeenschappen. Door William Morgan, met wie hij een levenslange vriendschap had, kwam Patrick uiteindelijk in Yorkshire te werken als priester. Gedurende zijn leven schreef Patrick onder meer gedichten, brieven en teksten; hij was de eerste Brontë die een boek publiceerde. Patrick’s ambitie bracht hem uit een arm gezin tot een geleerde, geliefde priester waarbij schrijven en lezen een belangrijke rol speelden in het leven. Schrijven was net zo vanzelfsprekend als lopen of spelen: Later zou Patrick vader worden van drie wereldberoemde romanschrijfsters.

Maria Brontë, de moeder van de Brontë zusjes.
© The Brontë Society.


Maria Brontë (1783-1821)

Maria Branwell (meisjesnaam), de moeder van de Brontë zusjes, werd in 1783 in Cornwall geboren en kwam uit een gerespecteerde familie van koophandelaren. In 1812 bracht zij een bezoek aan haar oom en tante die in Yorkshire woonden alwaar zij Patrick Brontë in augustus ontmoette. In december trouwden ze al. Hun eerste huis lag in de plaats Hightown. Daar kregen zij hun dochters Maria (1814) en Elizabeth (1815). In 1815 verhuisden Maria en Patrick met hun twee dochters Maria en Elizabeth naar de plaats Thornton. Daar werden hun vier andere kinderen geboren: Charlotte in 1816, Branwell in 1817 (de enige jongen), Emily in 1818 en Anne in 1820. Maria en Patrick hielden veel van elkaar, maar door vroegtijdig sterven van Maria door ziekte duurde hun huwelijk slechts negen jaar.

Maria Brontë (1814-1825) en Elizabeth Brontë (1815-1825)

“Clergy’s Daughters’ School in Cowan Bridge waar Elizabeth, Mary, Charlotte en Emily naar school gingen.
© The Brontë Society.

Vier van de vijf zusjes (Maria, Elizabeth, Charlotte en Emily) gingen naar Cowan Bridge School, een school met huisvesting voor dochters van priesters, in Cowan Bridge (zo’n 80 km vanaf Haworth). Maria en Elizabeth leden binnen een jaar aan tuberculose en overleden later thuis in Haworth. Nadat Elizabeth overleden was haalde vader Patrick snel Charlotte en Emily van de school af. De wrede omstandigheden op de school en het leed dat hun zusjes Maria en Elizabeth hadden ondervonden, had veel impact op onder andere Charlotte. De dood van Maria achtervolgde ook Branwell.

 

Roe Head School waar Charlotte, Emily en Anne naar school gingen en waar Charlottes vriendschap met Ellen Nussey begon, getekend door Charlotte Brontë.
© The Brontë Society.


Schooltijd van Charlotte (1816-1855), Emily (1818-1848) en Anne (1820-1849)

De woonkamer waar de zusjes ’s avonds arm in arm liepen om hun schrijfwerken te bespreken.
© The Brontë Society.

Charlotte, Emily en Anne zaten op school op Roe Head in Mirfield. Charlotte werd er later lerares. Het hoofd van de school, mevrouw Margaret Wooler, werd later een goede vriendin van Charlotte. Ook ontmoette zij Ellen Nussey op deze school: Er ontstond tot aan Charlottes dood een levenslange vriendschap waarbij de vele brieven onschatbare informatie over de familie Brontë hebben gegeven. ’s Avonds na school liep Margaret Wooler met de kinderen buiten om de leerstof van die dag te bespreken: In hun latere leven zouden Charlotte, Emily en Anne met elkaar rondjes in de woonkamer lopen en tegelijkertijd hun schrijfwerk bespreken.
© The Brontë Society.

 

 


Branwell Brontë (1817-1848)

Thorp Green Hall waar Anne en Branwell gouvernante/gouverneur waren.
© The Brontë Society.

Branwell, geboren Patrick Branwell Brontë, werd door zijn zusjes ‘Brany’ genoemd. Alhoewel hij veel talenten had en hij toen Charlotte, Emily en Anne kind waren een grote bron van inspiratie was, heeft hij een verdrietig leven gehad. Zowel Anne als Branwell werkten in Thorp Green Hall als gouverneur/gouvernante. Branwell kreeg een relatie met de getrouwde moeder van zijn leerling. Toen dit bekend werd, was hij daar niet meer welkom. Ook Anne was ondertussen teruggekeerd naar Haworth. Tot aan zijn dood volgde een triest leven met forse alcoholverslaving van Branwell die grote impact had op de Brontës.

Om hun verdriet en wanhoop tijdens het leven van Branwell te vergeten, werkten de zusjes ondertussen door aan hun manuscripten The Professor, Wuthering Heights en Agnes Grey. Elke avond zaten ze in de woonkamer om te schrijven en delen van elkaars werk te lezen. In het geheim voor Branwell schreven de zusjes. Alhoewel op een gegeven moment het idee bestond om een school, “Misses Brontë School”, op te richten door Charlotte, Emily en Anne in Haworth, kregen ze ondanks het verspreiden van een folder, geen enkele aanmelding. Voor Charlotte bevestigde dit dat schrijven voor de zusjes een belangrijk deel van hun leven was.

Currer, Ellis en Acton Bell als pseudoniemen voor Charlotte, Emily en Anne Brontë.
© The Brontë Society.

Currer Bell, Ellis Bell en Acton Bell

Charlotte, Emily en Anne waren bang om hun ware identiteit te kennen te geven, aangezien voor vrouwen in die tijd andere bezigheden bestonden. Ze gebruikten daarom synoniemen voor hun naam: Currer Bell voor Charlotte Brontë, Ellis Bell voor Emily Brontë en Acton Bell voor Anne Brontë. In mei 1846 werd een gedichtenbundel van Charlotte, Emily en Anne gepubliceerd: Poems by Currer, Ellis and Acton Bell. Er verschenen twee recensies, ze kregen één verzoek voor een handtekening en er werden twee kopieën verkocht. De zusjes Brontë lieten zich niet weerhouden en de afwijzing van de gedichtenbundel stimuleerden hen juist om proza te gaan schrijven.

Jane Eyre, Wuthering Heights en Agnes Grey

In augustus 1846 vertrok Charlotte met haar vader naar Manchester waar hij geopereerd werd aan staar. Tegen die tijd werden Emily’s Wuthering Heights en Anne’s Agnes Grey geaccepteerd bij de uitgeverij; op de dag van vertrek naar Manchester ontving Charlotte, na een eerdere afwijzing bij een uitgeverij, weer een afwijzing voor The Professor. De operatie van vader Patrick bleek succesvol. Tijdens de lange herstelperiode van haar vader verveelde Charlotte zich. Daarnaast had ze zelf last van kiespijn. Om haar gedachten weg te houden van de verveling en kiespijn begon ze met het schrijven van Jane Eyre. Toen Charlotte en haar vader half september 1846 terugkeerden naar Haworth was de situatie met Branwell niets veranderd.

De eerste bladzijde van het manuscript van Jane Eyre.
© The British Library, London.

Ondertussen had Charlotte een reactie van de uitgeverij Smith, Elder & Co. dat The Professor was afgewezen, maar dat zij zagen dat de schrijver Currer Bell grote literaire kracht bezat. Charlotte had ondertussen Jane Eyre bijna voltooid en bedacht zich dat dit hét boek was dat de uitgeverij zocht. Dit bleek zo te zijn: Het manuscript werd in juli 1847 door meneer Williams gelezen; meneer Smith las het manuscript zelfs in één dag en de volgende dag werd naar Currer Bell geschreven dat het boek was geaccepteerd. In oktober 1847 verscheen de eerste druk en in heel Londen bruisde het van opwinding wie de geheimzinnige schrijver Currer Bell was…

Anne, Emily en Charlotte, geschilderd door hun broer Branwell, omstreeks 1825. Op de achtergrond tussen Emily en Charlotte zou een zelfportret van Branwell hebben gestaan.
© National Portrait Gallery, London.

De zusjes Brontë: Charlotte, Emily en Anne

Het bekende portret van de Brontë zusjes Anne, Emily en Charlotte (van links naar rechts), gemaakt door hun broer Patrick Branwell Brontë rond 1834, is tegenwoordig in het bezit van de National Portrait Gallery in Londen, Engeland. Het olieverf-schilderij werd lang na de dood van de zusjes, in 1914, opgevouwen gevonden bovenop een kast door de tweede vrouw van Mr. Nicolls, de weduwnaar van Charlotte Brontë.

Bronnen:

Barker, J. (1994). The Brontës. London: Weidenfeld & Nicolson.

Wilks, B. (1975). The Brontës. London: The Hamlyn Publishing Group Limited.