Wij wensen u 'Merry Christmas and A Happy New Year To You'. 


Met hartelijke groeten, Maartje en Janneke, brontëzusjes.nl

---

A Brontë Christmas

Veel kersttradities die we tegenwoordig kennen, komen oorspronkelijk uit de Victoriaanse periode, waarin de Brontë zusjes leefden, maar allereerst zullen we enkele feiten van de kerstdagen die de Brontë zusjes hebben beleefd aan bod laten komen.

Kerstmis in Haworth

Enkele feiten zijn bekend over de kerstdagen die de Brontë zusjes hebben beleefd.

Kerstmis 1833

Tijdens de kerstvakantie (en zomervakantie) kon Charlotte, toen zij op Roe Head School in Mirfield zat, naar huis in Haworth, dit waren de enige vrije dagen waarop zij naar huis zou kunnen vanwege de lange reisafstand. Overige vrije dagen, waaronder weekenden, verbleef zij vaak thuis bij de andere kinderen in de buurt. 

Als kind schreven de Brontë zusjes samen met broer Branwell allerlei fantasieverhalen (over Gondal en Angria). Dat de kinderen steeds meer tijd besteden aan schrijven was ook vader Patrick Brontë niet ontgaan. Hij maakte zich echter zorgen om hun zicht, hun houding; ze zaten immers vele uren over hun schrijfwerk gebogen met krampachtige hand in klein schrift te schrijven, en het feit dat ze er zo ontzettend door werden opgezogen.

Patrick gaf daarom op kerst 1833 Charlotte, toen 17 jaar en net thuis van Roe Head School vanwege kerstvakantie, een notitieboek cadeau, waarin hij op de eerste bladzijde had geschreven:  ‘1833. All that is written in this book, must be in a good, plain and legible hand. PB.’

Behoudens een paar lange gedichten die niet over een fantasiewereld gingen en werden geschreven in een normale lettergrootte, heeft Charlotte er echter niet veel meer in geschreven.

De eerste bladzijde uit het notitieboek dat Charlotte op Kerst in 1833 van haar vader kreeg. © British Library.

Kerstmis 1836

De kerstvakanties werden gezamenlijk thuis in Haworth gevierd. Eind december 1836 viel kerst echter in het water na een val van dienstmeid Tabby, die daarvoor al tien jaar bij hen verbleef. Een paar dagen nadat Charlotte en Anne thuis waren gekomen, viel Tabby over glad ijs in het dorp en maakte een flinke smak. Haar been was uit de kom en op meerdere plaatsen gebroken. Pas de volgende ochtend was er een dokter die haar been kon zetten. De Brontë zusjes stonden er op Tabby in de pastorie zelf te verzorgen en verdeelden de huishoudelijke taken onderling, dit ondanks protest van Aunt Branwell die het beter leek om Tabby bij haar zus te laten herstellen.

Kerstmis 1843

December 1843 was de kerstvakantie voor Anne een welkome pauze in de nu dagelijkse routine als gouvernante op Thorp Green. Ze zou tevens Charlotte weer zien, die terug was uit Brussel en ze al langer dan een jaar niet meer had gezien. Anne schreef op 25 december 1843 het vrolijke gedicht ‘Music on Christmas Morning’, ‘celebrating the birth of Christ and the sound of bells floating on the breeze which heralded it’.

Music on Christmas Morning

Music I love–but never strain
Could kindle raptures so divine,
So grief assuage, so conquer pain,
And rouse this pensive heart of mine–
As that we hear on Christmas morn,
Upon the wintry breezes borne.

Though Darkness still her empire keep,
And hours must pass, ere morning break;

From troubled dreams, or slumbers deep,
That music kindly bids us wake:
It calls us, with an angel's voice,
To wake, and worship, and rejoice;

To greet with joy the glorious morn,
Which angels welcomed long ago,
When our redeeming Lord was born,
To bring the light of Heaven below;
The Powers of Darkness to dispel,
And rescue Earth from Death and Hell.

While listening to that sacred strain,
My raptured spirit soars on high;
I seem to hear those songs again
Resounding through the open sky,
That kindled such divine delight,
In those who watched their flocks by night.

With them, I celebrate His birth–
Glory to God, in highest Heaven,
Good-will to men, and peace on Earth,
To us a Saviour-king is given;
Our God is come to claim His own,
And Satan's power is overthrown!

A sinless God, for sinful men,
Descends to suffer and to bleed;
Hell must renounce its empire then;
The price is paid, the world is freed,
And Satan's self must now confess,
That Christ has earned a Right to bless:

Now holy Peace may smile from heaven,
And heavenly Truth from earth shall spring:
The captive's galling bonds are riven,
For our Redeemer is our king;
And He that gave his blood for men
Will lead us home to God again.

ACTON

Kerstgedicht van Anne Brontë, 25 december 1843.

Kerstmis 1854

Op 28 december 1854 kwam Charles Dickens naar Bradford, vlakbij Haworth, om een van zijn gevierde publieke lezing te geven over ‘A Christmas Carol’, dat in 1843 werd gepubliceerd (en in vijf dagen de eerste 6.000 exemplaren waren uitverkocht!). Het is zeer aannemelijk dat Charlotte hierbij aanwezig is geweest. Ze heeft Charles Dickens in ieder geval hiervoor wel eens ontmoet.

Victoriaanse kersttradities

De kerstboom, een nieuwe traditie

Toen Prins Albert met Koningin Victoria trouwden in 1840, nam hij Germaanse kersttradities met zich mee. Zijn familie vierde generaties lang Kerst door een boom binnenshuis te brengen en deze te versieren met kaarsen en kerstballen. Deze traditie was echter weinig bekend in de rest van het land. Na de publicatie van de Koninklijke familie met hun kerstboom in 1848, werd de versierde kerstboom in het hele land een onderdeel van de kersttraditie, zowel voor arm als rijk.

‘Christmas Tree at Windsor Castle', december 1848, Illustrated London News. © British Library Board.

’s Werelds eerste kerstkaart

In 1843 werd de eerste kerstkaart geproduceerd.  In opdracht van Henry Cole, ontwierp John C. Horsley ’s werelds eerste (commerciële) kerstkaart. Henry Cole was een rijksambtenaar en kunstliefhebber die later bekend werd door o.a. zijn grote rol in het opzetten van The Great Exhibition in Londen (waar ook Charlotte in de beginperiode is geweest op uitnodiging van haar uitgever William Smith Williams), en ook was hij de eerste directeur van het Victoria and Albert Museum.  Omdat hij zo druk was, verstuurde hij de kaarten om op een efficiënte manier zijn familie en relaties een goede Kerst te wensen.  Op de kaart is een familie te zien die het glas heft met daarop de nu alom bekende tekst ‘A Merry Christmas and a Happy New Year To You’. De twee zijpanelen beelden de verantwoordelijkheden rond Kerst van het goed getroffen gezin uit (‘Feeding the Hungry’ en ‘Clothing the Naked’). Het drinkende gezin, onder wie ook de kleinste kinderen, veroorzaakte enige controverse. Men dacht dat de kerstkaart een voorbijgaande trend zou zijn, echter het werd een wereldwijde traditie.

‘s Werelds eerste kerstkaart door J. C. Horsley in 1843, reproductie c. 1945. © Victoria and Alber Museum.

‘Twelfth Night’

Kerst in de Victoriaanse periode begon op 24 december en duurde tot 6 januari, de zogenaamde ‘Twelfth Night’. De nacht van 5 op 6 januari vond een grote viering plaats. Mensen organiseerden feesten, er werd gedanst en gezongen, en ‘Twelfth Cake’ gegeten. De ‘Twelfth Cake’ was een rijke vruchtencake die versierd werd met glazuur, suikerfiguren, papieren patronen, bloemen en linten. Binnenin werd een gedroogde erwt en een gedroogde boon verstopt. De vrouw die de erwt vond werd benoemd tot Koningin van de avond, indien een man de erwt vond wees deze een Koningin aan. De man die de boon vond werd de Koning van de avond, als de vrouw de boon vond koos zij een Koning. In 1870 werd ‘Twelfth Night’ door Koningin Victoria afgeschaft vanwege enkele wantoestanden onder de feestvierders.

Kerstpakket op ‘Boxing Day’

Tijdens de regeerperiode van Koningin Victoria (1837-1901) kregen de mensen niet standaard vrij gedurende de kerstperiode. Als compensatie voor hun inzet tijdens de kerstperiode kregen de bedienden wel een dag vrij op 26 december, dat in Engeland nog steeds ‘Boxing Day’ wordt genoemd. Dit vanwege het feit dat bedienden, bezorgers en leveranciers een ‘Christmas box’ met hierin vaak een geldbedrag kregen om ze te bedanken voor hun inzet.    

Bronnen

• Hawksley, L. ‘The Victorian Treasury’. André Deutsch Limited, 2015. ISBN: 978 0 233 00477 8.

• Selby, A. ‘The Victorian Christmas’. Wharncliffe Publishing, 2009. ISBN: 978 1 84446 102 0.

• Barker, J. ‘The Brontës. Wild genius on the Moors: The story of three sisters’. Pegasus books, 2012. ISBN: 978 1 45326 526 0.

• Brontë, A. ‘Music on Christmas Morning’, Poems by Currer, Ellis and Acton Bell. Aylott and Jones, 1846.

• https://www.bl.uk/collection-items/christmas-tree-at-windsor-castle-from-the-christmas-supplement-to-the-illustrated-london-news

• https://www.bl.uk/collection-items/first-christmas-card

• https://nl.wikipedia.org/wiki/John_Callcott_Horsley

• https://www.bl.uk/collection-items/bront-juvenilia-richard-coeur-de-lion-and-blondel

---

Volgende keer:

Valentijnsdag in de tijd van de Brontë zusjes

---